مقایسه مفهوم بالاشهر در دو شهر تهران و استانبول؛ بررسی تفاوت‌ها و معیارها

تفاوت استانبول و تهران در مناطق اعیان‌نشین

خرید یا اجاره خانه مناسب، جزو اولویت‌های زندگی امروزی به‌شمار می‌رود. به همین دلیل، افراد در هنگام انتخاب مسکن به نکات زیادی دقت می‌کنند تا خانه‌ای مناسب با معیارهای خود پیدا کنند. شهرهای تهران و استانبول به دلیل وسعتی که دارند، انتخاب‌های زیادی را در پیش روی خریداران می‌گذارند اما وجود همین معیارها است که منجر به ایجاد تفاوت در استانبول و تهران می‌شود، از این رو نباید این دو شهر را با یک‌دیگر مقایسه کرد.

معیارهای انتخاب مناطق اعیان‌نشین تهران

در صورتی که ساکن تهران هستید به ‌خوبی می‌دانید که محله‌های اعیان‌نشین شهر کجا هستند و چه معیارهایی منجر به انتخاب این مناطق به‌ عنوان بالاشهر شده است. اما برای این ‌که بهتر موضوع را درک کنیم این معیارها را با یک‌دیگر به ‌صورت مختصر بررسی می‌کنیم.
در برخی شهرها مانند اصفهان، بالاشهر در جنوب‌ شهر قرار دارد یا در مشهد، بالاشهر در مرکز و غرب‌ شهر قرار دارد اما در تهران مفهوم بالاشهر، دقیقا همان شمال ‌شهر است که منطقه مرفه‌نشین آن نیز به ‌حساب می‌آید و امکاناتی به‌ مراتب بهتر از جنوب‌شهر دارد.
یکی از دلایل مهمی که شمال شهر تهران به ‌عنوان منطقه اعیان‌نشین انتخاب شده، ریشه در گذشته این شهر دارد، زمانی که کاخ‌های پادشاهان قاجار در آن‌جا ساخته شد. از دوران قاجاریه که تهران به‌عنوان پایتخت ایران انتخاب شد، شمال تهران به‌عنوان محل سکونت و مرکز قدرت سلطنت شناخته شد. از سوی دیگر شخصیت‌های مهم سیاسی در این مناطق زندگی می‌کردند و به حکومت نزدیک‌تر بودند. این رویه تا به‌امروز ادامه پیدا کرده است و مراکز مهم سیاسی و اداری کشور در این بخش از تهران واقع شده است.
مهم‌ترین دلیلی که از همان ابتدا برای انتخاب شمال تهران به‌عنوان بالاشهر وجود داشت، تفاوت آب‌وهوای آن با مرکز و جنوب تهران بود. مناطق شمالی تهران به ‌مراتب از آب‌وهوای بهتری برخوردار است و همین موضوع منجر به این شد که شمال تهران برای ساخت کاخ‌های پادشاهان قاجار مورد توجه قرار گیرد.
در ادامه و با پیشرفت صنایع و افزایش خودروهای شخصی در تهران، آلودگی هوا به یکی از دغدغه‌های اصلی ساکنان تهران تبدیل شد، اما شمال تهران به علت ارتفاعی که داشت از حجم عظیم آلودگی‌ها در امان ماند، به همین دلیل شمال تهران با افزایش تقاضا برای خرید ملک مواجه شد.
با توجه به دلایلی که گفته شد، جذب افراد مهم و سرمایه‌دار به شمال تهران یک امر طبیعی است به همین دلیل، توجه شهرداری و بخش‌های دیگر شهرسازی به این منطقه بیشتر شد. شهرسازی بهتر، قرار گرفتن مراکز مهم رفاهی و تجاری، و … در شمال شهر تهران، بیشتر دیده می‌شود.
دلایل گفته شده، می‌تواند شما را تا حدود زیادی از تفاوت استانبول و تهران در نحوه شکل‌گیری مناطق اعیان‌نشین شهری با خبر کند.

معیارهای انتخاب مناطق اعیان‌نشین در استانبول

اما مفهوم بالاشهر در استانبول با تهران تفاوت‌های زیادی دارد یا اگر بخواهیم بهتر عنوان کنیم محله‌های خوب استانبول در شمال این شهر واقع نشده است. کلمه بالاشهر در واقع برای استانبول کاربرد ندارد و این تفاوت استانبول و تهران را نشان می‌دهد.
استانبول توسط تنگه بسفر به دو بخش آسیایی و اروپایی تقسیم می‌شود. بیشتر هنرمندان و افراد سرمایه‌دار استانبول در بخش اروپایی آن ساکن هستند. البته خوب است بدانیم بیشتر جاذبه‌های توریستی استانبول هم در بخش اروپایی آن قرار دارد.
بخش اروپایی استانبول در غرب و بخش آسایی آن در شرق شهر قرار دارد و این دو بخش توسط چند پل در محله‌های مختلف به یک‌دیگر متصل می‌شود. البته برای تردد بین دو طرف اروپایی و آسیایی استانبول می‌توانید از حمل‌ونقل آبی هم که توسط قایق‌های مسافربری صورت می‌گیرد استفاده کنید.
اکثر محله‌های اعیان‌نشین استانبول در مجاورت آب و تنگه قرار دارند. از گذشته تا به‌ امروز استانبول محل رفت‌وآمد کشتی‌های باری و مسافربری از سراسر دنیا بوده است که برای تجارت به این شهر می‌آمدند، تجارت بیشتر در مناطقی صورت می‌گرفت که در نزدیکی تنگه و دریا قرار داشته است. همین امر موجب رونق گرفتن این محله‌ها شد و افراد سرمایه‌دار در این مناطق ساکن شدند.
از دیگر دلایلی که منجر به رونق گرفتن مناطق نزدیک به آب شد وجود شغل‌هایی مانند ماهیگیری بود که در گذشته یکی از شغل‌های مهم استانبول به‌شمار می‌رفت. با توجه به شرایط جغرافیایی و نحوه رونق‌گیری کسب‌وکارها در گذشته استانبول، شکل‌گیری مناطق اعیان‌نشین این شهر در مجاورت آب رقم خورد. مناطقی که با گذشت زمان مورد توجه افراد سرشناس و گردشگرانی که به استانبول وارد شدند هم قرار گرفت.
با توجه به توضیحات داده شده، متوجه شدیم که تفاوت استانبول و تهران در شکل‌گیری مناطق اعیان‌نشین در چه معیارهایی است.

مقایسه بالاشهر استانبول و تهران

با توجه به تعاریفی که از بالاشهر گفتیم، مشخص شد که این اصطلاح بیشتر برای تهران کاربرد دارد. زیرا منطقه اعیان‌نشین تهران در شمال شهر واقع شده است اما منطقه اعیان‌نشین استانبول در مجاورت آب و بخش اروپایی آن واقع شده است که این امر تفاوت استانبول و تهران در این بخش را نشان می‌دهد.
در تهران، تفاوت آب‌وهوایی یکی از دلایل پیدایش منطقه اعیان‌نشین در شمال شهر شده است اما در استانبول چنین معیاری وجود ندارد و تفاوت آب‌وهوایی به آن معنا دیده نمی‌شود.
شمال تهران از نقشه شهری مناسب‌تری برخوردار است و فضاهای تفریحی به‌ مراتب بهتری دارد، این در حالی است که در استانبول چنین شرایطی وجود ندارد و شما می‌توانید، مناطقی با معماری مدرن و مناسب را در بخش‌های آسیایی این شهر هم ببینید.
در تهران وجود امکانات رفاهی، آموزشی، درمانی، حمل‌ونقل و … را در بالاشهر با کیفیت به مراتب بهتری، می‌توانید ببینید و اگر کسی در پایین‌شهر زندگی کند باید برای استفاده از این خدمات مسیرهای طولانی را بپیماید.
در استانبول قوانین شهرسازی بسیار متفاوت است و همه امکانات موجود در مرکز شهر را در سایر محله‌ها هم می‌بینید. در استانبول هر محله‌ای که بیش از پنج هزار نفر جمعیت داشته باشد از همه امکانات شهری که در مرکز شهر وجود دارد، برخوردار می‌شود و کسی برای انجام کارهای روزانه خود نیاز نیست تا مرکز شهر برود. محله‌های بالای پنج هزار نفر دارای مراکز درمانی، آموزشی، رفاهی، ورزشی و … است که ساکنین آن محله را از رفت‌وآمد به مناطق مرکزی شهر بی‌نیاز می‌کند. در استانبول هر محله مانند یک شهر است و به علاوه داشتن همه امکانات شهری، سیستم حمل‌ونقل عمومی بسیار قوی دارد که به راحتی می‌تواند شما را از محله خودتان به مکان مورد نظری که می‌خواهید بروید، برساند. انواع خطوط اتوبوس، مترو، ون و تاکسی برای حمل‌ونقل شهری استانبول وجود دارد و ساکنین این شهر، مشکلی برای تردد به مناطق مختلف شهری ندارند.
اما موضوع مهم‌تر این است که در استانبول بالاشهر و پایین‌شهر وجود ندارد و همان‌طور که گفته شد، امکانات به صورت یکنواختی در سطح شهر پراکنده شده است و دلیل آن هم وجود قوانین شهرسازی استانبول است.
تکسیم، آکسوروی و سلطان احمد در بخش اروپایی استانبول واقع شده است و به همراه بیلیک دوزو و اسنیورت که در غرب این مناطق قرار دارد، مرکز شهر را تشکیل می‌دهد. به غیر از مناطقی که نام بردیم، سایر مناطق استانبول تقریبا شبیه به یکدیگر است و شیوه ساخت و ساز و مدیریت آن‌ها به یک شکل است.
در استانبول تقریبا همه محله‌ها به غیر از ببک دارای دو بافت متفاوت است. یکی بافت قدیمی و دیگری بافت جدید و نوساز است. این شرایط در همه مناطق استانبول حتی در محله‌های معروفی مانند بشیکتاش هم دیده می‌شود.